Quyền lực chính trị là gì?

  • Tác giả: Nguyễn Nam |
  • Cập nhật: 04/03/2024 |
  • WIKI hỏi đáp |
  • 3152 Lượt xem
1.7/5 - (29 bình chọn)

Quyền lực chính trị là một cụm từ khá phổ biến trên các phương tiện truyền thông đại chúng. Tuy nhiên, không phải ai cũng có những kiến thức xung quanh vấn đề này.

Trong bài viết hôm nay, chúng tôi sẽ cung cấp tới quý bạn đọc một số nội dung liên quan tới vấn đề Quyền lực chính trị là gì?

Quyền lực chính trị là gì?

Quyền lực chính trị là năng lực của một chủ thể trong việc áp đặt mục tiêu chính trị của mình đối với toàn xã hội. Quyền lực chính trị là quyền lực của một giai cấp hay liên minh giai cấp, của một lực lượng xã hội. Bản chất của quyền lực chính trị là quan hệ sức mạnh giữa các giai cấp trong việc giành, giữ, thực thi quyền lực Nhà nước hoặc gây áp lực đối với quyền lực Nhà nước.

Đặc trưng của quyền lực chính trị?

Để giúp Quý độc giả hiểu hơn Quyền lực chính trị là gì? chúng tôi đưa ra các đặc trưng của quyền lực chính trị, cụ thể như sau:

– Tính tất yếu khách quan:

Quyền lực chính trị hình thành là một tất yếu khách quan trong quá trình phát triển của xã hội. Khi con người sống thành cộng đồng, quyền lực công xuất hiện. Khi xã hội phân chia thành giai cấp, xã hội chính trị xuất hiện, quyền lực công được trao cho một giai cấp hoặc một lực lượng xã hội nắm giữ. Giai cấp hay lực lượng xã hội đó thực hiện quản lý xã hội thông qua bộ máy Nhà nước và hệ thống pháp luật.

– Tính giai cấp:

Chính trị là mới quan hệ giữa các giai cấp trong việc giành, giữ, thực thi quyền lực, cơ bản nhất là quyền Nhà nước. Quyền lực chính trị là quyền lực của một giai cấp để thực hiện lợi ích khách quan của mình.

– Thống trị về kinh tế:

Quyền lực chính trị thống trị trong xã hội là quyền lực của giai cấp, lực lượng xã hội giữa địa vị thống trị về kinh tế. Mục tiêu của quyền lực chính trị là nhằm thiết lập, duy trì một trật tự bảo vệ, phát triển các lợi ích, mà căn bản và trước hết là lợi ích về kinh tế sẽ thống trị về chính trị. Quyền lực kinh tế là cơ sở đảm bảo quyền lực về chính trị. Quyền lực về chính trị là điều kiện tiên quyết để thực hiện quyền lực về kinh tế.

– Tính chính đáng:

Quyền lực luôn cần sự chấp nhận của đối tượng chịu chi phối. Sự chấp thuận của xã hội là yếu tố chính của việc đảm bảo thực thi quyền lực chính trị. Tính chính đáng càng cao thì hiệu quả, hiệu lực của quyền lực chính trị càng lớn.

– Hài hòa lợi ích:

Việc nắm giữ và thực thi quyền lực chính trị phải đảm bảo sự hài hòa giữa lợi ích giai cấp và lợi ích chung của cộng đồng. Mục đích của giai cấp, lực lượng xã hội nắm giữ quyền lực chính trị là duy trì, bảo vệ trật tự xã hội có lợi ích cho giai cấp mình. Việc thực thi quyền lực chính trị phải thông qua hình thức quyền lực công. Chính vì thế, khi nắm giữ và thực thi quyền lực chính trị cần bảo đảm mức độ nhất định sự cân bằng xã hội.

Cơ chế kiểm soát quyền lực chính trị

Thứ nhất: Cơ chế kiểm soát quyền lực chính trị của các quốc gia trên Thế giới

– Sự tự kiểm soát của người cầm quyền là cơ chế tự kiểm soát của chính những người nắm giữ quyền lực Nhà nước. Hiệu quả của cơ chế này phụ thuộc vào một số yếu tố, như nền tảng văn hóa của người cầm quyền (khả năng thảm thấu, nội tâm hóa các chuẩn mực, giá trị đạo đức của xã hội ở mỗi cá nhân); mức độ nhận thức của người cầm quyền về lương tâm, trách nhiệm. Thực tế thì khi có quá nhiều quyền lực trong tay, ngay cả người tốt cũng có thể lạm quyền.

– Sự kiểm soát giữa các cơ quan trong bộ máy Nhà nước là cơ chế kiểm soát quyền lực Nhà nước thông qua hệ thống thể chế nhằm ngăn chặn các hành động tùy tiện, ngẫu hứng, hoặc mang tính chủ quan của người cầm quyền, buộc họ phải đưa ra các quyết định phù hợp với hệ thống thể chế đã được thiết lập.

– Sự kiểm soát của xã hội là cơ chế kiểm soát quyền lực Nhà nước từ phía xã hội. Các chủ thể tham gia và quá trình này có thể gồm các đảng chính trị, các tổ chức xã hội, các cơ quan báo chí và người dân …

Thứ hai: Kiểm soát quyền lực Nhà nước tại Việt Nam

– Về bản chất tất cả quyền lực của Nhà nước thuộc về Nhân dân trên nền tảng chính trị – xã hội do Đảng lãnh đạo. Quyền lực Nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiếm soát giữa các cơ quan lập phá, hành pháp, tư pháp, Nhà nước ban hành pháp luật, tổ chức quản lý xã hội bằng pháp luật một cách dân chủ và bảo đảm thượng tôn pháp luật.

– Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: “ Trước nhất là cán bộ các cơ quan, các đoàn thể, cấp cao thì quyền to, cấp thấp thì quyền nhỏ. Dù to hay nhỏ, có quyền mà thiếu lương tâm là có dịp đục khoét, có dịp ăn của đút, có dịp dĩ công vi tự”. Người cũng đã cảnh báo nguy cơ những cán bộ có chức, có quyền dễ mắc phải căn bệnh lạm quyền, lộng quyền, nhất là trong điều kiện Đảng cầm quyền.

– Quy định tại số 205/QD/TW của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và chống chạy chức, chạy quyền đã giải thích cụ thể về khái niệm kiểm soát quyền lực: “ Kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ là việc sử dụng cơ chế, biện pháp nhằm thực hiện nghiêm túc các quy định về công tác cán bộ; phòng ngừa, ngăn chặn, phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm các quy định của Đảng, Nhà nước, nhất là các hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn, lạm quyền, lộng quyền hoặc không thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và những việc phải làm trên cương vị được giao trong công tác cán bộ”.

Như vậy, quyền lực chính trị là gì? Đã được chúng tôi phân tích cụ thể trong bài viết phía trên. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng đã cung cấp một số cơ chế kiểm soát quyền lực chính trị trên Thế giới và tại Việt Nam hiện nay.

1.7/5 - (29 bình chọn)